07
مهبستن
پروژه خود را از امروز شروع کنید91307930-021
راهنمای کامل توسعه افزونه در داینامیکس 365 از صفر تا صد
- نویسنده : آیسان بهرمند
- ارسال شده در: 22 فوریه 2026
- ارسال دیدگاه: 0
راهنمای کامل توسعه افزونه در داینامیکس 365 از صفر تا صد
در این راهنمای جامع و گامبهگام، شما را از صفر با مفهوم افزونه، دلایل استفاده از آن و توسعه افزونه در داینامیکس 365 آشنا میکنیم.
فهرست مطالب
۱. مبانی و چیستی افزونه در داینامیکس ۳۶۵
۱.۱. تعریف افزونه و ضرورت استفاده از آن
در دنیای نرمافزارهای سازمانی مانند داینامیکس ۳۶۵، همیشه نیازهایی فراتر از قابلیتهای پیشفرض وجود دارد. این نیازها میتواند شامل اعمال یک اعتبارسنجی خاص روی شماره تماس مشتری، یا اتصال خودکار سیستم به یک وبسرویس بانکی برای استعلام وضعیت چک باشد. اینجاست که مفهوم افزونه یا پلاگین معنا پیدا میکند. به زبان ساده، افزونه یک قطعه کد نرمافزاری است که توسط برنامهنویسان نوشته میشود تا به یک برنامه بزرگتر، قابلیتهای جدید و سفارشی اضافه کند . درست مانند فیلترهای فتوشاپ که توسط شرکتهای دیگر ساخته شده و به امکانات این نرمافزار میافزایند، افزونههای داینامیکس نیز منطق تجاری منحصربهفرد هر سازمان را به هسته اصلی سیستم تزریق میکنند.
اهمیت افزونهها زمانی دوچندان میشود که بدانیم نرمافزارهای بزرگ و پرکاربرد، به دلیل تنوع بینهایت فرآیندهای کسبوکار در سازمانهای مختلف، قادر به پوشش تمامی این نیازها به صورت پیشفرض نیستند. به همین دلیل است که یک نرمافزار سازمانی بالغ باید امکان افزودن این قطعات سفارشی را فراهم آورد . اگر سازمانی نیاز داشته باشد که به محض ثبت یک مخاطب جدید در سیستم، یک فعالیت یادآوری برای پیگیری او ایجاد شود، یا پس از نهایی شدن یک فاکتور، موجودی انبار در یک سیستم جانبی دیگر بهروزرسانی گردد، افزونهها راهحل ایدهآل و قدرتمندی برای پیادهسازی این فرآیندها محسوب میشوند. آنها پل ارتباطی میان نیازهای خاص سازمان و قابلیتهای عمومی نرمافزار را میسازند.
۱.۲. جایگاه افزونه در مقایسه با سایر روشهای سفارشیسازی
داینامیکس ۳۶۵ ابزارهای متنوعی برای سفارشیسازی در اختیار کاربران و توسعهدهندگان قرار میدهد. یکی از این ابزارها، جریانهای کاری یا Workflowها هستند که محیطی گرافیکی و نسبتاً ساده برای خودکارسازی فرآیندها فراهم میکنند. این ابزار برای کاربران غیرفنی طراحی شده تا بتوانند بدون نوشتن حتی یک خط کد، فرآیندهایی مانند ارسال ایمیل خوشآمدگویی به مشتری جدید را ایجاد کنند . اما این سادگی، محدودیتهایی نیز به همراه دارد. جریانهای کاری نمیتوانند عملیات پیچیده محاسباتی، اتصال به پایگاههای داده خارجی یا استفاده از الگوریتمهای خاص را پشتیبانی کنند.
اینجاست که مرز میان پیکربندی و توسعه مشخص میشود. وقتی نیازهای سازمان از یک فرآیند خطی ساده فراتر رود و پای منطق برنامهنویسی به میان بیاید، افزونهها وارد عمل میشوند. برای مثال، فرض کنید میخواهید قیمت کالاها را در بازههای زمانی مشخص با وبسایت شرکت تطبیق داده و بهروزرسانی کنید، یا یک فاکتور فروش را به طور خودکار در نرمافزار حسابداری سازمان ثبت نمایید . این سناریوها نیازمند کدنویسی و استفاده از قدرت زبانهای برنامهنویسی مانند سی شارپ هستند که دقیقاً همان حیطه تخصصی افزونههاست. به عبارت دیگر، جریانهای کاری برای اتوماسیون ساده و افزونهها برای یکپارچهسازیهای پیچیده و اعمال منطق تجاری سنگین طراحی شدهاند.
۱.۳. شناخت معماری خط لوله اجرا (Event Pipeline)
برای درک عمیق نحوه کار افزونهها، آشنایی با مفهوم “خط لوله رویداد” یا Event Pipeline در داینامیکس ۳۶۵ ضروری است. هنگامی که یک عملیات خاص مانند ایجاد (Create)، بهروزرسانی (Update) یا حذف (Delete) روی یک رکورد (مثلاً یک مخاطب یا یک فاکتور) انجام میشود، این رویداد از یک مسیر مشخص و از پیش تعریفشده عبور میکند. این مسیر همان خط لوله اجراست. افزونهها میتوانند در نقاط مشخصی از این خط لوله قرار گرفته و به محض عبور رویداد از آن نقطه، فعال شده و کد خود را اجرا کنند. این نقاط را “مراحل” یا Stages مینامند که شامل مرحله پیشرویداد (Pre-Validation)، پیشعملیات (Pre-Operation)، پسعملیات (Post-Operation) و عملیات اصلی (Main Operation) میشود .
این طراحی هوشمندانه به توسعهدهنده اجازه میدهد تا کنترل دقیقی روی زمان اجرای کد خود داشته باشد. به عنوان مثال، اگر بخواهید دادههای ورودی را قبل از ذخیره شدن در پایگاه داده اعتبارسنجی کنید، میتوانید افزونه خود را در مرحله پیشعملیات (Pre-Operation) ثبت کنید. اما اگر هدف شما ارسال یک ایمیل تأییدیه به مشتری پس از ذخیره قطعی اطلاعات باشد، مرحله پسعملیات (Post-Operation) مکان مناسبی خواهد بود. این معماری منظم، اجرای روان و بدون تداخل کدهای سفارشی را با هسته اصلی سیستم تضمین میکند.
۱.۴. نقش پیامها و موجودیتها در اجرای افزونه
هر عملیاتی که در داینامیکس ۳۶۵ انجام میشود، در قالب یک “پیام” یا Message تعریف میگردد. پیامهایی مانند Create، Update، Delete، Assign و SetState نمونههایی از این دست هستند. یک افزونه در واقع به یک پیام خاص و روی یک “موجودیت” یا Entity خاص (مانند موجودیت “مخاطب” یا “فرصت فروش”) متصل یا به اصطلاح “ثبت” (Register) میشود. این یعنی شما به سیستم میگویید: “هرگاه پیام Update روی موجودیت ‘پیشفاکتور’ اجرا شد، افزونه من را نیز فعال کن.” این ارتباط دقیق بین پیام و موجودیت، به افزونه اجازه میدهد تا در بستر درست و برای دادههای مورد نظر ما اجرا شود .
علاوه بر این، افزونهها میتوانند از طریق “سرویس وب سازمان” یا Organization Web Service با دادهها تعامل داشته باشند. این سرویس، یک رابط برنامهنویسی قدرتمند است که به افزونه اجازه میدهد نه تنها به اطلاعات رکوردی که باعث فعال شدن آن شده (که به آن “هدف” یا Target گفته میشود) دسترسی پیدا کند، بلکه بتواند سایر رکوردهای موجود در سیستم را نیز جستجو کرده، ایجاد کند، بهروزرسانی نماید یا حذف کند. به این ترتیب، یک افزونه میتواند به عنوان یک بازیگر فعال در صحنه دادههای سازمان ایفای نقش کند و فرآیندهای چندمرحلهای و به هم پیوسته را مدیریت نماید.
همچنین بخوانید: بازیابی اطلاعات و Backup در داینامیکس 365
۲. آمادهسازی محیط توسعه و پیشنیازها
۲.۱. نصب ابزارهای ضروری: استودیوی ویژوال و نرمافزارهای جانبی
اولین گام برای ورود به دنیای توسعه افزونه در داینامیکس ۳۶۵، فراهم کردن یک محیط توسعه یکپارچه و کارآمد است. قلب این محیط، نرمافزار استودیوی ویژوال (Visual Studio) میباشد. شرکت مایکروسافت نسخههای مختلفی از این نرمافزار را منتشر میکند که نسخه رایگان و قدرتمند انجمن (Community Edition) برای توسعهدهندگان تازهکار و حرفهای کاملاً مناسب است. این ابزار، امکانات کاملی برای نوشتن، ویرایش و اشکالزدایی کدهای سی شارپ فراهم میکند و به عنوان اصلیترین محیط کدنویسی برای افزونهها شناخته میشود . اطمینان حاصل کنید که آخرین نسخه پایدار این نرمافزار را نصب کردهاید تا از امکانات جدید و رفع اشکالات امنیتی بهرهمند شوید.
علاوه بر استودیوی ویژوال، به ابزارهای تخصصی دیگری نیز نیاز خواهید داشت که فرآیند توسعه را تسهیل میکنند. یکی از مهمترین این ابزارها، “ابزار ثبت افزونه” یا Plugin Registration Tool است. این برنامه که توسط مایکروسافت ارائه شده، وظیفه ثبت، پیکربندی و استقرار افزونهها را در محیط داینامیکس بر عهده دارد. همچنین ممکن است نیاز به نصب SDK (کیت توسعه نرمافزار) مخصوص داینامیکس ۳۶۵ داشته باشید که شامل کتابخانهها و اسمبلهای مورد نیاز برای ارجاع در پروژههایتان است. با آماده کردن این مجموعه ابزار، بستر لازم برای شروع کدنویسی فراهم خواهد شد.
۲.۲. ایجاد یک نمونه آزمایشی از داینامیکس ۳۶۵
برای توسعه و آزمایش افزونه، به یک محیط داینامیکس ۳۶۵ نیاز دارید که بتوانید کدهای خود را در آن مستقر کرده و عملکردشان را بررسی کنید. بهترین گزینه برای این منظور، استفاده از یک نمونه آزمایشی (Trial Instance) در فضای ابری است. شرکت مایکروسافت امکان اشتراک یک نمونه آزمایشی ۳۰ روزه را به رایگان در اختیار توسعهدهندگان قرار میدهد . این کار بسیار ساده است و تنها با چند کلیک و با استفاده از یک حساب کاربری سازمانی (مایکروسافت ۳۶۵) میتوانید یک محیط کامل و آنلاین از داینامیکس را برای خود ایجاد کنید.
استفاده از نمونه آزمایشی مزایای فراوانی دارد. اولاً، شما را از دردسر نصب و راهاندازی نسخههای On-Premise (محلی) روی سرور شخصی بینیاز میکند. ثانیاً، این محیط کاملاً ایزوله است و شما میتوانید بدون نگرانی از آسیبدیدن دادههای واقعی سازمان، هر نوع آزمایشی را روی آن انجام دهید. پس از اتمام مدت آزمایش، میتوانید تمدید کرده یا نمونه جدیدی بسازید. این رویکرد، ایمنترین و استانداردترین روش برای یادگیری و توسعه افزونهها محسوب میشود.
۲.۳. آشنایی با مفاهیم ناشر (Publisher) و راهحل (Solution)
داینامیکس ۳۶۵ برای مدیریت مؤلفههای سفارشیسازی شده (مانند افزونهها، فرمها، نماها) از مفهومی به نام “راهحل” (Solution) استفاده میکند. یک راهحل در واقع یک بسته یا کانتینر است که تمام تغییرات و افزودههای شما را در خود جای میدهد. قبل از اینکه بتوانید افزونه خود را به سیستم وارد کنید، باید یک راهحل ایجاد کرده و افزونه خود را در قالب آن به سیستم اضافه نمایید. این کار به شما کمک میکند تا مؤلفههای توسعه داده شده خود را به صورت منظم دستهبندی کرده و در آینده به راحتی آنها را بین محیطهای مختلف (توسعه، تست، تولید) جابهجا کنید .
مفهوم کلیدی دیگر در این فرآیند، “ناشر” (Publisher) است. هر راهحلی باید دارای یک ناشر باشد. ناشر در واقع مشخص میکند که این مجموعه از سفارشیسازیها توسط چه کسی یا چه شرکتی ایجاد شده است. اطلاعات ناشر شامل یک پیشوند (Prefix) سفارشی است، مثلاً “new_” یا “myCompany_”. این پیشوند به طور خودکار به نام مؤلفههایی که در این راهحل ایجاد میکنید، اضافه میشود تا از تداخل نام آنها با مؤلفههای استاندارد سیستم یا راهحلهای دیگر جلوگیری شود. ایجاد ناشر و راهحل، اولین قدم سازمانیافته برای هر پروژه توسعهای در داینامیکس است.
۳. گام به گام تا ساخت اولین افزونه
۳.۱. ایجاد پروژه جدید در استودیوی ویژوال و انتخاب الگوی مناسب
پس از آمادهسازی محیط، نوبت به خلق اولین پروژه میرسد. استودیوی ویژوال را باز کنید و یک پروژه جدید از نوع “Class Library” (کتابخانه کلاس) انتخاب کنید. این الگو به شما اجازه میدهد کدهایی بنویسید که در قالب یک فایل DLL (کتابخانه پیوند پویا) کامپایل میشوند. از آنجایی که افزونهها در نهایت به همین شکل به داینامیکس تحویل داده میشوند، این انتخاب کاملاً صحیح است. بهتر است نامی معنادار برای پروژه و فضای نام (Namespace) خود انتخاب کنید، مانند “MyFirstPlugin” یا “HesabfaIntegration” تا نشاندهنده کاربرد آن باشد.
پس از ایجاد پروژه، باید ارجاعات (References) لازم را به آن اضافه کنید. مهمترین ارجاع، اسمبلی Microsoft.Xrm.Sdk.dll است که شامل تمام کلاسها و متدهای اصلی برای تعامل با پلتفرم داینامیکس میباشد. شما میتوانید این فایل را از طریق بستههای نیوگت (NuGet) با جستجوی عبارت “Microsoft.CrmSdk.CoreAssemblies” به راحتی به پروژه خود اضافه کنید. با انجام این کار، پروژه شما آماده میشود تا بتواند با سرویسهای سازمان داینامیکس ارتباط برقرار کرده و کدهای افزونه را در خود جای دهد.
۳.۲. نوشتن کد هسته اولیه: پیادهسازی اینترفیس IPlugin
قلب هر افزونه، کلاسی است که اینترفیس (رابط) IPlugin را پیادهسازی (Implement) میکند. این اینترفیس تنها یک متد به نام Execute دارد که هنگام فعال شدن افزونه، توسط سیستم فراخوانی میشود. این متد به عنوان نقطه ورود افزونه عمل کرده و یک شیء از نوع IServiceProvider را به عنوان ورودی دریافت میکند. این شیء، دسترسی به تمام خدمات و اطلاعات مورد نیاز در زمان اجرا، مانند سرویس وب سازمان (IOrganizationService) و زمینه اجرا (IPluginExecutionContext) را فراهم میکند .
در متد Execute است که منطق اصلی کسبوکار شما نوشته میشود. برای شروع، میتوانیم یک افزونه ساده تحت عنوان “سلام دنیا” (Hello World) بنویسیم. برای این کار، کد را به شکلی مینویسیم که ابتدا یک ارجاع به سرویس زمینه اجرا (Context) دریافت کند. سپس با استفاده از این زمینه، اطلاعات رکوردی که باعث اجرای افزونه شده است (مثلاً یک مشتری جدید) را بازیابی کنیم. در نهایت، با استفاده از سرویس IOrganizationService، یک عملیات ساده مانند ایجاد یک وظیفه (Task) برای این مشتری در سیستم انجام دهیم. این کار ساده، قدرت و نحوه تعامل افزونه با دادهها را به خوبی نشان میدهد.
۳.۳. دسترسی به دادههای زمینه اجرا و سرویس سازمان
یکی از مهمترین بخشهای نوشتن یک افزونه، نحوه صحیح دسترسی به اطلاعاتی است که در لحظه اجرا در اختیارمان قرار میگیرد. شیء IPluginExecutionContext که از ورودی متد Execute استخراج میشود، مانند یک پوشه حاوی اطلاعات جامع درباره رویدادی است که افزونه را فعال کرده است. از طریق این شیء میتوانیم بفهمیم کدام پیام (مثلاً Create یا Update) باعث اجرا شده، کدام موجودیت هدف (Target) بوده و این عملیات روی کدام رکورد خاص انجام شده است. همچنین میتوانیم به تصاویری (Images) از رکورد قبل و بعد از عملیات دسترسی پیدا کنیم که برای سناریوهای مقایسهای بسیار مفید است .
پس از به دست آوردن اطلاعات زمینه، نوبت به انجام عملیات روی دادهها میرسد. برای این کار، باید سرویس IOrganizationService را از شیء IServiceProvider استخراج کنیم. این سرویس، واسط اصلی برای انجام تمام عملیات استاندارد مانند ایجاد (Create)، خواندن (Retrieve)، بهروزرسانی (Update) و حذف (Delete) رکوردها است. با ترکیب این دو ابزار، یعنی زمینه اجرا (که میگوید چه اتفاقی افتاده) و سرویس سازمان (که اجازه میدهد عملیات جدیدی انجام دهیم)، میتوانیم سناریوهای بسیار پیچیده و پویایی را پیادهسازی کنیم. به عنوان مثال، میتوانیم افزونهای بنویسیم که به محض بسته شدن یک فرصت فروش (فرصت فروش)، به طور خودکار یک پیام خوشآمدگویی در سامانه پیامکی برای مشتری ثبت کند.
۴. ثبت، استقرار و پیکربندی افزونه در سیستم
۴.۱. امضای اسمبلی و کامپایل پروژه
قبل از اینکه بتوانیم افزونه خود را وارد داینامیکس کنیم، باید پروژه خود را به یک فایل اسمبلی (DLL) قابل اطمینان تبدیل کنیم. داینامیکس به دلایل امنیتی، تنها اسمبلیهایی را میپذیرد که دارای “نام قوی” (Strong Name) باشند. نام قوی، یک امضای دیجیتال منحصربهفرد است که هویت سازنده اسمبلی را تضمین کرده و از دستکاری شدن آن جلوگیری میکند. برای این کار، باید در پروژه استودیوی ویژوال خود، یک فایل کلیدی (snk file) ایجاد کرده و آن را در تنظیمات پروژه به عنوان گزینه امضای اسمبلی انتخاب کنید.
پس از تنظیم امضا، پروژه خود را در حالت Release کامپایل (ساخته) کنید. با این کار، فایل نهایی افزونه شما با پسوند .dll در پوشه bin\Release پروژه ایجاد میشود. این فایل، همان قطعهای است که قرار است در گام بعدی، توسط ابزار ثبت افزونه به سیستم داینامیکس معرفی شود. دقت کنید که امضای اسمبلی یک مرحله حیاتی است و اگر آن را انجام ندهید، ابزار ثبت افزونه از پذیرش فایل شما خودداری خواهد کرد.
۴.۲. استفاده از ابزار ثبت افزونه (Plugin Registration Tool)
ابزار ثبت افزونه، پل ارتباطی میان فایل DLL شما و محیط داینامیکس ۳۶۵ است. پس از اجرای این ابزار، ابتدا باید با استفاده از آدرس سازمان خود (مانند https://myorg.crm.dynamics.com) و مشخصات کاربری که دارای نقش امنیتی مدیریت سیستم است، به نمونه آزمایشی خود متصل شوید. پس از اتصال موفق، پنجرهای نمایش داده میشود که در آن میتوانید اسمبلی خود را ثبت کنید. گزینه “Register” و سپس “Register New Assembly” را انتخاب کرده و فایل DLL تولید شده در مرحله قبل را به آن معرفی کنید .
پس از ثبت اسمبلی، نوبت به ثبت گام (Step) یا همان مرحله اجرای افزونه میرسد. باید مشخص کنید که این افزونه روی کدام موجودیت، برای کدام پیام (مثلاً Create موجودیت Account) و در کدام مرحله از خط لوله اجرا (مثلاً Post-Operation) فعال شود. در این بخش میتوانید تنظیمات دیگری مانند ترتیب اجرا (Order) و حالت اجرای همزمان یا ناهمزمان (Synchronous/Asynchronous) را نیز مشخص کنید. تنظیم صحیح این پارامترها، تضمین میکند که افزونه شما دقیقاً در زمان و مکان مورد نظر شما اجرا خواهد شد.
۴.۳. پیکربندی گام (Step) و تنظیمات مرتبط با آن
پنجره ثبت گام، فرصت بسیار خوبی برای تنظیم دقیق رفتار افزونه است. یکی از مهمترین بخشها، تعیین فیلترها (Filters) است. برای پیام Update، میتوانید تعیین کنید که افزونه تنها زمانی اجرا شود که یک یا چند فیلد مشخص (مانند تلفن یا آدرس) تغییر کرده باشند. این کار از اجرای بیمورد افزونه در هنگام تغییر فیلدهای غیرمرتبط جلوگیری کرده و به بهبود کارایی سیستم کمک شایانی میکند. همچنین میتوانید نام مرحله (Stage)، حالت اجرا (Mode) و وضعیت کاربر اجراکننده (جعل هویت یا Impersonation) را در این بخش پیکربندی کنید .
علاوه بر این، در زمان ثبت گام میتوانید تصاویر (Images) مورد نیاز خود را نیز تعریف کنید. اگر در کد خود نیاز به دسترسی به اطلاعات رکورد قبل از عملیات یا بعد از آن دارید، باید در این بخش یک تصویر از نوع Pre-Image یا Post-Image با نام دلخواه و مشخص کردن فیلدهای مورد نیاز (مثلاً فقط فیلدهای “قیمت” و “تعداد”) ثبت کنید. این تصاویر، یک عکس فوری از وضعیت رکورد را در زمان اجرا در اختیار افزونه شما قرار میدهند و روشی بسیار بهینه برای دسترسی به دادهها هستند، بدون نیاز به یک درخواست جداگانه به پایگاه داده .
همچنین بخوانید: هوش مصنوعی Copilot در Microsoft Dynamics 365
۵. رفع اشکال، خطایابی و نکات پیشرفته
۵.۱. استفاده از سرویس ردیابی (Tracing Service) برای ثبت خطاها
در فرآیند توسعه، هیچ کدی در اولین اجرا بدون نقص عمل نمیکند. به همین دلیل، باید راهی برای دیدن آنچه درون افزونه در حال رخ دادن است داشته باشیم. سرویس ردیابی یا Tracing Service این امکان را فراهم میکند. با درخواست سرویس ردیابی از شیء IServiceProvider و استفاده از متد Trace میتوانید در نقاط مختلف کد خود، پیامهای دلخواه یا مقادیر متغیرها را ثبت کنید. این پیامها در حافظه سیستم ذخیره میشوند و اگر افزونه با خطا مواجه شود، به طور خودکار به پنجره خطای نمایش داده شده به کاربر ضمیمه میگردند .
برای مشاهده این گزارشها، پس از بروز خطا در حین کار با داینامیکس، میتوانید به بخش تنظیمات سیستم رفته و گزارشهای خطا را مشاهده کنید. در جزئیات خطا، بخشی به نام “Plugin Trace Log” وجود دارد که حاوی تمام پیامهایی است که شما با متد Trace ثبت کردهاید. این کار، مانند یک جعبه سیاه برای افزونه عمل کرده و به شما کمک میکند تا متوجه شوید کد تا کجا اجرا شده و دقیقاً در چه نقطهای با مشکل مواجه شده است. این روش یکی از ابتداییترین و در عین حال مؤثرترین تکنیکهای عیبیابی در محیط عملیاتی است.
۵.۲. تکنیکهای اشکالزدایی (Debugging) زنده در محیط توسعه
روش ردیابی، اطلاعات خوبی از خطاها به ما میدهد، اما گاهی برای یافتن ریشه مشکل نیاز به گامبهگام اجرا کردن کد و تماشای متغیرها به صورت لحظهای داریم. این کار با استفاده از قابلیت “اشکالزدایی” (Debugging) در استودیوی ویژوال امکانپذیر است. برای این کار، افزونه خود را به صورت معمول در داینامیکس ثبت کنید. سپس در استودیوی ویژوال، در خط مورد نظر خود یک “نقطه توقف” (Breakpoint) قرار دهید. حالا از منوی Debug گزینه “Attach to Process” را انتخاب کنید .
در لیست فرآیندها، باید به دنبال فرآیندی به نام w3wp.exe (برای IIS) یا فرآیند مشابهی بگردید که نشاندهنده برنامه کاربردی وب در حال اجرا است. پس از اتصال، به محیط داینامیکس برگردید و عملیاتی را انجام دهید که باعث اجرای افزونه شما میشود. در این لحظه، اجرای برنامه در سرور متوقف شده و کنترل به استودیوی ویژوال شما بازمیگردد. شما میتوانید خط به خط کد را اجرا کرده، مقدار متغیرها را بررسی کرده و دقیقاً ببینید که مشکل کجاست. این تکنیک قدرتمندترین روش برای یافتن و رفع اشکالات پیچیده منطقی در افزونهها است.
۵.۳. مدیریت خطاها و ارائه بازخورد مناسب به کاربر
یک افزونه حرفهای نه تنها باید کار مورد نظر را به درستی انجام دهد، بلکه در صورت بروز خطا نیز باید رفتاری سنجیده از خود نشان دهد. به این معنا که اگر به هر دلیلی عملیات با شکست مواجه شد، باید یک استثنا (Exception) مناسب پرتاب کند تا سیستم از ادامه روند جلوگیری کرده و به کاربر اعلان خطای مناسبی نمایش دهد. برای این کار، از کلاس InvalidPluginExecutionException استفاده میشود. شما میتوانید یک پیغام خطای خوانا و دوستانه برای کاربر نهایی در این استثنا قرار دهید تا متوجه علت رد شدن عملیات خود شود .
به عنوان مثال، اگر در افزونهای که کد ملی را اعتبارسنجی میکند، کاربر یک کد نامعتبر وارد کند، نباید اجازه دهید عملیات ذخیرهسازی ادامه یابد. شما با پرتاب InvalidPluginExecutionException و نمایش پیام “کد ملی وارد شده معتبر نیست”، هم از ورود دادههای اشتباه به سیستم جلوگیری کردهاید و هم دلیل آن را به کاربر فهماندهاید. این روش، تجربه کاربری بهتری ایجاد کرده و از سردرگمی کاربران در مواجهه با خطاهای ناگهانی و بیتوضیح سیستم جلوگیری میکند.
❓سوالات متداول
هرچند این کار نسبت به تنظیمات ساده مانند جریانهای کاری (Workflow) پیچیدهتر است و نیاز به آشنایی با مفاهیم پایه برنامهنویسی دارد، اما با داشتن دانش مقدماتی از زبان سی شارپ و آشنایی با محیط ویژوال استودیو، میتوانید با تمرین و پشتکار، ساخت افزونههای ساده را آغاز کنید. این فرآیند نیازمند یادگیری تدریجی و صرف زمان است، اما یک متخصص فناوری اطلاعات با انگیزه میتواند از پس آن برآید.
جریانهای کاری ابزارهایی بدون نیاز به کدنویسی یا با کدنویسی کم هستند که برای خودکارسازی فرآیندهای ساده و معمول کسبوکار طراحی شدهاند. در مقابل، افزونهها قطعه کدهایی هستند که برای سناریوهای بسیار پیچیده، یکپارچهسازی با سیستمهای خارجی و انجام عملیات سطح پایین روی دادهها مورد استفاده قرار میگیرند. افزونهها قدرت و انعطافپذیری بسیار بیشتری دارند و در سطح کد با رویدادهای سرور تعامل برقرار میکنند .
پاسخ: پلتفرم داینامیکس ۳۶۵ بر پایه فناوری داتنت (NET.) مایکروسافت بنا شده است. بنابراین، زبان سی شارپ (#C) به عنوان زبان اصلی و استاندارد برای توسعه افزونهها شناخته میشود. مستندات رسمی، نمونه کدها و پشتیبانی انجمنها نیز بیشتر بر اساس این زبان است. هرچند از لحاظ تئوری میتوان از زبانهای دیگر داتنتی مانند ویبی (VB) نیز استفاده کرد، اما سی شارپ انتخاب حرفهای و رایجتری است.
اولین و مهمترین ابزار برای عیبیابی افزونهها، استفاده از سرویس ردیابی (Tracing Service) است. با افزودن کدهای ردیابی در نقاط کلیدی افزونه خود، میتوانید لاگهایی از خطاها و مقادیر متغیرها را ثبت کنید. این لاگها پس از بروز خطا، در پنجره مربوط به آن رکورد در سیستم قابل مشاهده خواهند بود. علاوه بر این، میتوانید با اتصال دیباگر (Debugger) ویژوال استودیو به نمونه در حال اجرای داینامیکس (در محیط توسعه و تست)، خطاها را به صورت لحظهای بررسی کنید .
پاسخ: بله، یکی از قدرتمندترین کاربردهای افزونهها، امکان یکپارچهسازی داینامیکس با سایر نرمافزارها و سرویسهای خارجی از طریق وبسرویسها است. به عنوان مثال، میتوانید افزونهای بنویسید که به محض ثبت یک فاکتور فروش در داینامیکس، به طور خودکار یک درخواست به سامانه پیامک ارسال کرده یا اطلاعات آن را در نرمافزار حسابداری سازمان ثبت کند .
جمع بندی نهایی
در این سفر آموزشی، سفری را از مفهوم انتزاعی افزونه تا پیادهسازی عملی آن در محیط داینامیکس ۳۶۵ آغاز کردیم. دیدیم که افزونهها در حقیقت تکه کدهایی هستند که در واکنش به رخدادهای مشخصی در سرور اجرا شده و به ما اجازه میدهند تا منطق تجاری منحصربهفرد سازمان را به نرمافزار تزریق کنیم. یادگیری این مهارت، مرز میان یک پیکربندیکننده ساده و یک توسعهدهنده توانمند داینامیکس را مشخص میکند.
شما نه تنها با مفاهیمی چون خط لوله اجرا و مراحل مختلف آن آشنا شدید، بلکه گام به گام یاد گرفتید که چگونه با استفاده از زبان برنامهنویسی سی شارپ و ابزارهایی مانند استودیوی ویژوال، افزونه خود را ساخته، آن را در قالب یک راهحل (Solution) بستهبندی کرده و در سیستم هدف، مستقر یا به اصطلاح Deploy کنید. توانایی رفع اشکال و استفاده از ابزار ردیابی (Tracing) نیز یکی از نقاط عطف این مسیر بود که به شما امکان میدهد در صورت بروز خطا، به ریشه مشکل پی ببرید. به خاطر داشته باشید که توسعه افزونه، دنیایی وسیع و پر از جزییات است و این راهنما، شالوده محکمی برای ورود به این عرصه جذاب و پرچالش محسوب میشود.
برای مطالعه دقیقتر مبانی نظری و آشنایی با کاربردهای عملی افزونهها در سناریوهای واقعی کسب و کار، میتوانید به مجموعه مقالات منتشر شده در وبسایت “سامانههای مدیریت” مراجعه کنید. این منبع معتبر فارسی، دیدگاه خوبی از علت نیاز به پلاگیننویسی را در اختیار شما قرار میدهد. از شما دعوت میکنم حتماً این مقاله را مطالعه کنید .
دیدگاه بگذارید