گزارش‌گیری با ابزارهای داخلی Microsoft Dynamics 365

۲.۱. شناخت زبان پرس‌وجوی FetchXML

FetchXML یک زبان پرس‌وجوی اختصاصی و مبتنی بر ساختار اکس‌ام‌ال است که توسط مایکروسافت برای بازیابی اطلاعات از پایگاه داده داینامیکس ۳۶۵، که با نام دیتاورس شناخته می‌شود، طراحی شده است. این زبان به عنوان یک ابزار قدرتمند و منعطف، جایگزینی برای زبان اس‌کیوال در بسیاری از موارد درون داینامیکس محسوب می‌شود. دلیل اصلی استفاده از FetchXML، سازگاری کامل آن با مدل امنیتی و ساختار داده‌ای داینامیکس است. وقتی یک پرس‌وجو با FetchXML نوشته می‌شود، در زمان اجرا به طور خودکار محدودیت‌های دسترسی کاربر را اعمال کرده و تنها داده‌هایی را بازمی‌گرداند که کاربر مجوز مشاهده آن‌ها را دارد .

ساختار FetchXML از یک عنصر اصلی به نام <fetch> تشکیل شده است که ویژگی‌هایی مانند تعداد رکوردها و نوع خروجی را مشخص می‌کند. در داخل آن، عنصر <entity> تعیین می‌کند که پرس‌وجو بر روی کدام جدول اصلی (مانند جدول حساب‌ها یا فرصت‌های فروش) اجرا شود. سپس با استفاده از عناصر <attribute>، فیلدهای مورد نظر برای نمایش مشخص می‌شوند. برای اعمال فیلتر و شرایط، از عنصر <filter> استفاده می‌گردد و با کمک <condition> می‌توان شرط‌های مختلفی مانند مساوی بودن، بزرگتر بودن یا شامل بودن یک مقدار را تعریف کرد. این ساختار سلسله‌مراتبی و مبتنی بر تگ، خواندن و نوشتن پرس‌وجوها را نسبتاً ساده می‌سازد .

۲.۲. کاربرد FetchXML در طراحی گزارش‌های تعاملی

از FetchXML به طور گسترده‌ای برای ایجاد گزارش‌هایی استفاده می‌شود که نیاز به تعامل بالا با کاربر و انعطاف‌پذیری در نمایش داده‌ها دارند. زمانی که یک گزارش مبتنی بر FetchXML در داینامیکس ۳۶۵ اجرا می‌شود، موتور گزارش‌گیری ابتدا این پرس‌وجو را تفسیر کرده و بر اساس آن، داده‌ها را از دیتاورس فراخوانی می‌کند. یکی از بزرگترین مزایای این روش، به ارث بردن فیلترهای موجود در نمای فعلی کاربر است. به این معنا که اگر کاربر در حال مشاهده لیست فرصت‌های فروش با فیلتر “مرحله مذاکره” باشد و سپس یک گزارش مبتنی بر FetchXML را اجرا کند، گزارش به طور خودکار تنها همان فرصت‌های فیلتر شده را نمایش می‌دهد. این ویژگی “پیش‌فیلتر کردن” نام دارد و باعث یکپارچگی تجربه کاربری می‌شود .

علاوه بر این، FetchXML امکان ایجاد گزارش‌هایی با قابلیت پویانمایی بالا را فراهم می‌کند. طراحان گزارش می‌توانند پارامترهایی را تعریف کنند که مقادیر آن‌ها در زمان اجرا از طریق یک پنجره گفتگو از کاربر پرسیده شود. برای مثال، می‌توان پارامتری برای “نام نماینده فروش” تعریف کرد تا کاربر بتواند گزارش عملکرد یک نماینده خاص را مشاهده کند. همچنین، قابلیت‌های دیگری مانند مرتب‌سازی داده‌ها بر اساس ستون‌های مختلف، گروه‌بندی اطلاعات و ایجاد گزارش‌های ماتریسی و نموداری با استفاده از این زبان قابل پیاده‌سازی است که همه اینها به تعاملی‌تر شدن گزارش کمک شایانی می‌کند .

۲.۳. مزایای استفاده از FetchXML نسبت به SQL

یکی از پرسش‌های رایج در میان توسعه‌دهندگان و کارشناسان، تفاوت FetchXML با SQL و مزیت استفاده از آن است. مهمترین مزیت FetchXML، همانطور که اشاره شد، یکپارچگی کامل آن با مدل امنیتی داینامیکس است. یک پرس‌وجوی SQL که مستقیماً روی پایگاه داده اجرا می‌شود، ممکن است به داده‌هایی دسترسی پیدا کند که کاربر اجازه دیدن آن‌ها را ندارد، در حالی که FetchXML هرگز چنین خطایی نمی‌کند و همواره محدودیت‌های امنیتی را رعایت می‌نماید. این ویژگی، FetchXML را به گزینه‌ای امن‌تر و مطمئن‌تر برای گزارش‌گیری درون برنامه تبدیل کرده است .

مزیت دیگر، سادگی نسبی نوشتن و درک آن برای کسانی است که با ساختارهای داده‌ای داینامیکس آشنا هستند. از آنجا که FetchXML بر اساس نام‌های منطقی موجودیت‌ها (جداول) و فیلدها کار می‌کند، توسعه‌دهنده نیازی به دانستن ساختار پیچیده پایگاه داده فیزیکی ندارد. علاوه بر این، ابزارهای کمکی متعددی مانند “FetchXML Builder” که در مجموعه ابزارهای XrmToolBox وجود دارد، به کاربران کمک می‌کند تا به صورت بصری و بدون نوشتن کد، پرس‌وجوهای پیچیده FetchXML را ساخته و تست کنند. این ابزارها فرآیند یادگیری و توسعه را برای افراد تازه‌کار بسیار تسهیل می‌کنند .

۲.۴. مراحل طراحی یک گزارش با استفاده از FetchXML

برای طراحی یک گزارش تعاملی با FetchXML در داینامیکس ۳۶۵، معمولاً از خود برنامه و با استفاده از جادوگر گزارش‌گیری استفاده می‌شود. اولین قدم، انتخاب گزینه “ایجاد گزارش جدید” و سپس انتخاب روش “جادوگر گزارش” است. در این مرحله، باید منبع داده را “FetchXML” انتخاب کرد. پس از آن، صفحه‌ای باز می‌شود که در آن می‌توان پرس‌وجوی FetchXML را مستقیماً نوشت و یا با استفاده از قابلیت “جستجوی پیشرفته” موجود در داینامیکس، فیلترهای مورد نظر را به صورت گرافیکی اعمال کرد و سپس سیستم به طور خودکار کد FetchXML معادل آن را تولید می‌نماید. این روش دوم، برای کاربرانی که با کدنویسی آشنایی چندانی ندارند بسیار کاربردی است .

پس از تعیین پرس‌وجوی اصلی، نوبت به طراحی ظاهر گزارش می‌رسد. در این بخش، کاربر می‌تواند نوع گزارش را از میان گزینه‌های جدول، نمودار ستونی، نمودار دایره‌ای و … انتخاب کند. سپس باید مشخص کند که کدام فیلدها به عنوان سطر، کدام به عنوان ستون و کدام به عنوان مقادیر (در صورت استفاده از نمودار) نمایش داده شوند. در ادامه، می‌توان پارامترهای گزارش را تعریف کرد. به عنوان مثال، اگر بخواهیم گزارشی از فرصت‌های فروش داشته باشیم که بر اساس محدوده تاریخ بسته شدن فیلتر شود، دو پارامتر “از تاریخ” و “تا تاریخ” را تعریف کرده و آن‌ها را به شرط‌های موجود در کد FetchXML پیوند می‌دهیم. پس از تکمیل این مراحل، گزارش ذخیره شده و در دسترس کاربران قرار می‌گیرد.

۲.۵. بهینه‌سازی عملکرد گزارش‌های مبتنی بر FetchXML

برای اینکه گزارش‌های مبتنی بر FetchXML با سرعت و کارایی مطلوبی اجرا شوند، رعایت برخی نکات بهینه‌سازی ضروری است. اولین و مهمترین نکته، محدود کردن تعداد رکوردهایی است که پرس‌وجو بررسی می‌کند. استفاده از ویژگی top در تگ <fetch> به شما امکان می‌دهد تا تنها تعداد مشخصی از رکوردها را بازیابی کنید که برای گزارش‌های پیش‌نمایش یا داشبوردها بسیار مفید است. برای گزارش‌های تحلیلی بزرگ، استفاده از صفحه‌بندی ضروری است. به این معنا که داده‌ها در صفحات مجزا با حجم ثابت (مثلاً ۱۰۰ رکورد در هر صفحه) به کاربر نمایش داده شوند تا از بارگذاری یکباره حجم عظیمی از داده‌ها جلوگیری شود .

نکته دیگر، انتخاب هوشمندانه فیلدها است. بهتر است تنها فیلدهایی که واقعاً در گزارش به آن‌ها نیاز است، در لیست <attribute> آورده شوند و از آوردن همه فیلدها (با استفاده از علامت ستاره) خودداری گردد. همچنین، در صورت نیاز به نمایش داده‌های مرتبط از چند جدول، باید از پیوند دادن (Join) جداول به روش صحیح استفاده کرد. فیلتر کردن داده‌ها در همان ابتدای پرس‌وجو و بر روی فیلدهای ایندکس شده (مانند شناسه یکتا یا تاریخ ایجاد)، می‌تواند به میزان قابل توجهی از حجم پردازش کاسته و سرعت اجرای گزارش را افزایش دهد. رعایت این اصول ساده، تجربه کاربری بهتری را برای استفاده‌کنندگان گزارش به ارمغان می‌آورد .